تکنیک های خلاصه نویسی و نت برداری

خواندن به تنهایی کافی نیست. دانسته ها به سادگی به فراموشی سپرده میشوند. خواندن زمانی مفید است که از تکنیک های مختلف برای به خاطر سپردن و خلاصه نویسی استفاده کنیم.

سالها پیش پای صحبت علامه جعفری بودم. ایشان جمله ای را چند بار تکرار کردند که بعدها دیدم پایه کاملاً علمی نیز دارد:

«انسان، با مثال می آموزد. مغز انسان در درک مجردات ضعیف است»

همیشه پس از خواندن یک متن آموزنده و علمی، تا حد امکان برای خود مصداق و مثال پیدا کنید. اجازه بدهید برای همین حرف، مثالی بزنم!

«عکس العمل فراتر از احساس، یک مکانیزم دفاعی کاهش اضطراب در شرایطی است که نگران درک چارچوب نگرش و قضاوتی خود توسط سایر حاضرین هستیم».

این جمله را فروید در توضیح یکی از مکانیزمهای دفاعی آورده است. بعید میدانم فردا، این جمله در ذهن من و شما بماند. اما میتوانیم به مثال آن فکر کنیم…

آخرین باری که مجبور شدم به خاطر قضاوت دیگران، عکس العملی فراتر از واقعیت نشان دهم چه موقع بود؟ دیروز بود. وقتی در خانه به مهمان ها چای تعارف میکردم و وقتی نوبت پسرعمویم – که از او نفرت دارم – رسید، چای را دو بار تعارف کردم! چون نگران بودم شاید او و دیگران، احساس نفرتی را که من دارم درک کنند.

حالا خیلی بعید خواهد بود که عکس العمل فراتر از احساس را فراموش کنم. طی روزها و هفته های آینده، مثالهای متعدد دیگری نیز به این مجموعه خاطرات افزوده شده و مکانیزم دفاعی عکس العمل فراتر از حد، همیشه در ذهنم باقی خواهد ماند…

کار دیگری که انجام آن میتواند بسیار اثربخش باشد…

تهیه «نقشه محتوا» یا Mindmap است. ایده این نقشه ها جدید نیست اما کسی که نخستین بار این ایده را به صورت فراگیر مطرح کرد تونی بوزان بود. نمونه های Mindmap را حتماً زیاد دیده اید. نرم افزارهایی نظیر Mindmanager و Mindmapper و .. نیز برای اینکار طراحی شده اند. من به شخصه، برای ارائه مطلب در کلاسها از نرم افزار استفاده میکنم، اما برای خودم، هنوز در هنگام مطالعه روی کاغذ؛ نقشه محتوا ترسیم میکنم. احساس من این است که نوشتن، مطلب را بهتر در ذهنم ثبت میکند!

برای شما، نمونه ای از نقشه کوچکی که در هنگام ورق زدن کتاب «یک ذهن کاملاً جدید» دنیل پینک ترسیم کردم اینجا آورده ام.

تکنیک های خلاصه نویسی و نت برداری - مثال از کتاب یک ذهن کاملاً جدید نوشته دنیل پینک

من به شخصه برای یادداشت برداری، از کاغذهای رنگی استفاده میکنم. چون نوشتن روی کاغذ سفید سابقه تلخ بیست سال نشستن پشت میز و نیمکت و نظام آموزشی صلب و غیرمنعطف را تداعی میکند.

البته سبک خلاصه برداری افراد مختلف هم متفاوت است. برخی کلیات را می نویسند. برخی قصه ها و مثالها و … را هم اضافه میکنند تا به خاطر آوردن راحت تر باشد.

تحقیقات نشان میدهد انسانها موضوعی را که بتوانند برای دیگران تعریف کنند، خوب تر به خاطر می سپارند. بنابراین اگر در کتاب یا سایت، مطلبی را دیدید که میتواند به بهتر تعریف کردن ماجرا کمک کند، آن را هم ثبت کنید.

من دیشب کتاب «رهبری رهبران» را میخواندم و یک مطلب هم راجع به آن نوشتم. برای اینکه این داستان قابل تعریف باشد، چند کلمه را در کنار یادداشتهایم ثبت کردم: سوهارتو، کامدسوس، ژانویه ۹۸

حالا مغز من میداند که «داستانی برای تعریف کردن» دارد. این داستان، مدت طولانی تری در ذهنم باقی خواهد ماند.

ضمناً در یادداشت برداری، اگر از کلمات و واژه های خودتان استفاده کنید، اثر آن چند برابر بیشتر از رونویسی از روی کتابهاست…

——————————————

برخی از ما به هر دلیل – تنبلی یا نبودن وقت یا مطالعه در تاکسی و مترو و … – امکان تهیه «نقشه محتوا» نداریم. در این موارد هایلایت کردن به کمک ماژیک میتواند مفید باشد. اما توصیه میشود که همیشه از چند رنگ ماژیک استفاده کنیم (برخی آقایان فکر میکنند این کار دخترانه است، اما واقعیت این است که کارکرد آن بسیار خوب است). هر رنگ ماژیک را به یک نوع محتوا اختصاص دهید. من خودم کتابها را با سه رنگ هایلایت میکنم:

– رنگ اول: مطالبی که به نظر من جان کلام است و نویسنده، ده ها سطر نوشته تا به آن یک یا دو جمله برسد.

– رنگ دوم: مطالب جالب و مثالهایی که الزاماً ربطی به موضوع ندارد، اما جالب است و میتوانم در حرفهایم برای دیگران استفاده کنم.

– رنگ سوم: کلمات کلیدی که برای نخستین بار در نوشته مطرح میشوند.

البته این سلیقه شخصی من است و ممکن است شما از شیوه دیگری استفاده کنید.

لینک مرتبط: چگونه کتابخوان تر شویم؟

پیشنهاد من: مجموعه‌ای فایل صوتی رایگان در رادیو متمم، تحت عنوان مهارت یادگیری آماده و ارائه کرده ام که خودم آنها را خیلی دوست دارم. اگر به موضوع یادگیری به عنوان یک مهارت نگاه می‌کنید و برایتان اهمیت دارد، پیشنهاد می‌کنم سری به آنجا بزنید و فایلهای صوتی و مطالب مرتبط با مهارت یادگیری را مطالعه کنید.



رادیو مذاکره مذاکره تجاری یادگیری زبان انگلیسی
افزایش عزت نفس دوره MBA پاراگراف انگلیسی
افعال پرکابرد انگلیسی مدیریت زمان رادیو متمم
استراتژی محتوا زبان بدن صفات پرکاربرد انگلیسی
+299
  


75 نظر بر روی پست “تکنیک های خلاصه نویسی و نت برداری

  • زندگی زیباست می‌گه:

    با سلامی دوباره خدمت شما استاد عزیز و محترم
    به نظر من هیچ مطلب بدون خلاصه نویسی نمی تواند در ذهن ثبت شود تمام مطالبی که ما در ذهن داریم بصورت نکته و خلاصه هستند به طور واضح بصورت نقشه ذهنی هستند دوستان
    با به یاد اوردن یک کلمه کلیدی کلمات فرعی دیگر نیز پشت سر ان در ذهن ترسیم می شود
    http://www.rfast.rozblog.com

    Thumb up 3

  • terme می‌گه:

    با تشکر از مطالب مفید سایتتون
    راستش من چند وقتی میشه که با این سایت آشنا شدم و صحبتهای جناب شعبانهلی و دوستان رو میخونم و بسیار حس خوشایند و مفید بهم دست میده اینکه من هم میتوانم و هر کاری که بخوام میتونم با اراده انجام بدهم و موفق هم بشم.اما الان وقتی به امتحان دویست صفحه ایه تاریخ ادبیات فرانسم فکر میکنم احساس نا امیدی و ناتوانی بهم دست میده بطوری که حس می کنم فلج شده ام و عملا هیچ کاری از دستم بر نمیاد که بوسیله ی ان به خودم کمک کن.من همیشه دنبال نتایج مطلوب بودم و برام جالبه که خودمو به چالش بکشم و مثلا در کمترین زمان اگر بتوانم نتیجه ی خوب کسب کنم پر از احساس خوب اعتماد به نفس میشم.ولی در حال حاضر نا امیدم و احساس خستگیه زیادی می کنم
    اگه کسی بتونه من راهنمایی کنه مطمءنم که لطف بزرگی در حق من کرده و ان شاءالله نتایجشو در هموار شدن راهاشون ببینه

    Thumb up 1

  • وحید می‌گه:

    سلام روش ارایه شده واقعا خوبه. ممنون

    Thumb up 1

  • ليلي می‌گه:

    سلام استاد
    امیدوارم که سالم باشید.
    بنده هم اگر لایق باشم جزئی از تیم خلاصه نویسان هستم ؛
    مثلا در حال حاضر کتاب ازدواج بدون شکست (دکتر ویلیام گلسر و ترجمه دکتر علی صاحبی) را مطالعه می کنم و خلاصه آن را در گروه های مرتبط و یا در کانالی که در تلگرام ایجاد کردم تایپ کرده و ارسال می کنم .

    اینم مدل من هستش.
    شاد باشید.

    Thumb up 9

  • soheila می‌گه:

    ممنون به خاطر مطالب مفیدتون. اما من هنوز نفهمیدم چطوری از mindmap استفاده کنم

    Thumb up 6

  • سهیلا مظاهری می‌گه:

    واقعا روش کاربردی و بسیار عالی هستش، من ترم گذشته با این روش هر ۳ امتحان پایان ترمم را ۲۰ شدم ، اصلا سر جلسه امتحان باورم نمیشد که تا این حد مطالب در ذهن من حک شده باشد. بسیار بسیار سپاسگزارم

    Thumb up 7

  • محمد رضا می‌گه:

    سلام
    بسیار مفید بود . شخصا ازون قسمت استفاده از صفحات رنگی . بهره بردم
    موفق باشی برادر گرام

    Thumb up 6

  • A B B A S می‌گه:

    منم خلاصه نویسی میکردم، سر جلسه امتحان خیلی به دردم میخورد…

    Thumb up 4

  • طراح سایت در نیشابور می‌گه:

    خیلی جالب بود ولی من روش خودم رو دارم.
    یه روش اختراع کردم به نام تکنیک یک صفحه آچار برای من خیلی خوب جواب میده.
    به این صورت که یک کتاب ۲۰۰، ۳۰۰ صفحه ای رو _ حتی بیشتر _ تو یکی دو صفحه آچار جا میدم. یک صفحه آچار رو _ landscape_ از سه قسمت عمودی تا میدم اینطوری، یک روی برگه آچار به چهار قسمت مساوی تقسیم میشه. مثل بادبزن که تو بچگی درست میکردیم و کل برگه میشه هشت قسمت، از یه قسمت شروع به نوشتن می کنم تا به تای بعدی برسم. وقتی که تا می دیم فقط یک چهارم برگه آچار دیده میشه و تو دستم که می گیرم یه احساس خوبی بهم دست میده. :)
    بخصوص برای ما کامپیوتری ها که نگه داشتن کتاب های ۸۰۰، ۹۰۰ صفحه ای معذلیه، روز بعد امتحان مثل این که آدم عین یه کارگر ساختمونی فرقون اینور اونور کرده.
    فقط نکات مهم و برداشتهای خودم رو از متن می نویسم. اینجوری می تونم بعد از تهیه ی خلاصه یک کتاب رو تو یک، یکی دو ساعت دور کنم. البته دورهای اول بیشتر طول میکشه. و البته برای کسایی که چشماشون ضعیفه یا با نوشته های ریز مشکل دارن توصیه نمیشه. موفق باشید D:
    http://mrbco.ir

    Thumb up 16

  • هورام می‌گه:

    ممنون ازتون. خیلی خوب بود…………….

    Thumb up 2

  • سپیده می‌گه:

    از دوران دبیرستان برای تمام امتحاناتم خلاصه نویسی می کنم. اولین بار از آقای احمد حلت یاد گرفتم که اومده بودن مدرسه ما سخنرانی. در دانشگاه هم تمامی امتحاناتم رو خلاصه می کردم. چندین بار اون خلاصه هارو می خوندم و مرور می کردم حتی اگه فرصت نمیشد کل کتاب رو بخونم همون بخشی که خوندم رو خلاصه می کردم و می خوندم. آخه من استرس دارم و در اثر اضطراب زیاد همه چیز یادم میرفت اما با نگاه به خلاصه نویسی ها که معمولا ۲-۳ دقیقه وقت برای مرور احتیاج داشت اعتماد به نفس زیادی بهم دست میداد و استرس هم از بین میرفت. تا جایی که بچه ها خلاصه نویسی های من و قبل امتحان می گرفتن و می خوندن و کلی طرفدار داشت. از مطلب خوبتون ممنونم

    Thumb up 13

  • آرین می‌گه:

    خیلی خیلی خوب بود

    Thumb up 5

  • سعید عباسپور می‌گه:

    سلام .. ممنون از مطلب مفیدتون ..
    من برای خلاصه‌برداری کلی یک فایل ورد درست کردم و تو دراپ‌باکس آپلود کردم که همیشه در دسترسم باشه .. اسم این فایل متمم هست و در این فایل هرآنچه که در طول روز برای ارتقای دانسته‌های من مفیده مینویسم و یادداشت برمیدارم .. محتویات این فایل همه چیز هست از شنیده‌ای در اخبار تا لیست کتاب‌هایی که باید بخوانم یا کتاب‌هایی که باید بخرم یا مطالبی که از روزنامه برمی‌دارم و کتاب‌هایی که میخوانم و نت‌برداری میکنم … این روش برای من جواب داده و مطالب همیشه در دسترسم هستند و میشه به منبعشون استناد کرد و استفاده کرد ..

    Thumb up 10

  • مهدی می‌گه:

    به نظرم خلاصه نویسی با تند خوانی هم مرتبط هستش به حتم در مورد تند خوانی هم حرف هایی برای گفتن دارید . لطف کنید ما رو بی بهره نگذارید ممنون به خاطر این مطالب خوب وعالی تون

    Thumb up 16

  • پاسخ دهید (مختص دوستان متممی با بیش از 150 امتیاز)

    لینک دریافت کد فعال

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *