دگرگونی نقش روایت‌گران در عصر تکثیر دیجیتالی

احسان عبدی پور و نقش راوی در قبل از عصر دیجیتال

اهل گوش دادن به پادکست نیستم. اما مدتی قبل یکی از دوستانم لینک یک اپیسود از پادکست احسان عبدی پور را برایم فرستاد و طبیعتاً آن را گوش دادم.

عنوان این اپیسود «مشق شب» است و اگر مثل من کم حوصله هستید می‌توانید به جای گوش دادن به تمام آن، از دقیقه‌ی یازده‌و‌نیم به بعد را گوش بدهید (لینک در کست باکس / لینک در اپل پادکست).

این چند دقیقه را از صحبت احسان عبدی پور جدا کرده‌ام:

احسان عبدی پور

موضوعی که احسان عبدی‌پور به آن اشاره می‌کند برای بسیاری از ما، یا لااقل کسانی که در سن و سال من هستند و دنیای ماقبل دیجیتال را به خاطر دارند، تجربه‌ای آشناست.

در گذشته، پیش از این‌که ابزارهای تکثیر رایگان دیجیتالی تمام زندگی ما را در اختیار بگیرند، همه‌ی ما بارها و بارها در جایگاه راوی قرار می‌گرفتیم و نقش روایت‌گر را ایفا می‌کردیم.

فیلمی را در مدرسه یا دانشگاه دیده بودیم و دستیابی به نسخه‌ی دیگری از آن دشوار و گاه غیرممکن بود. تصادفی در خیابان روی داد و موبایل‌های دوربین‌دار امروزی در اختیارمان نبود. با کسی دوست می‌شدیم و بر خلاف امروز، دسترسی به عکس پروفایل در اینستاگرام و واتس‌اپ و تصاویر گالری تلگرام وجود نداشت.

حالا باید برای خانواده یا دوست و آشنا در نقش راوی ظاهر می‌شدیم:

  • «امروز سر خیابان تصادف شد. من هم سر چهارراه بودم. جلوی چشم خودم بود …»
  • «امروز معلم / استادمان برایمان فیلمی پخش کرد. از فضای داخلی کارخانه‌ای در آمریکا بود …»
  • «با یک نفر دوست شده‌ام. زیباست. صورتش؟ ظریف است. سفید. نه. نه. شاید گندمی. موهایش …»

داستان تصادف الزاماً ربطی به آن‌چه روی داده نداشت. فیلمی هم که تعریف می‌کردیم، قرار نبود دقیقاً شبیه چیزی که دیده‌ایم باشد. تصویری هم که از دوست تازه‌مان در ذهن خانواده یا رفیق صمیمی‌مان می‌ساختیم، گاهی چنان از واقعیت دور بود که اگر او را در خیابان می‌دید،  بعید بود چهره‌اش را تشخیص دهد.

خواسته و ناخواسته، ذهن در نقش روایت‌گر، ترجیحات خود را اعمال می‌کرد و فراموشکاری‌ها و صافی‌های متعدد باعث می‌شدند چیزی متفاوت از آن‌چه دیده و ادراک شده بود تعریف شود.

این روزها وقتی مطلب جالبی می‌بینیم، لینک آن را برای دوستان‌مان می‌فرستیم یا – چنان‌که من در ابتدای همین مطلب انجام دادم – نسخه‌ای از آن را در رسانه‌ی خود بازنشر می‌کنیم. دوربین موبایل هم آماده است تا عکس یا فیلم یک رویداد را ثبت کند و روایتی نسبتاً دقیق را برای نشر و بازنشر در اختیارمان قرار دهد.

این بحث را فعلاً در همین‌جا نگه داریم تا برایتان خاطره‌ای تعریف کنم.

داستان ترک لاس وگاس

یکی دو سال قبل، در جمع کوچکی از دوستان نشستیم و قرار شد فیلم ببینیم. من در زندگی‌ام فیلم‌های بسیار کمی دیده‌ام که اتفاقاً غالباً هم در چنین جمع‌هایی بوده است (دوستانی که دور هم جمع شده‌اند و تصمیم می‌گیرند برای گذران وقت، فیلم ببینند).

آن روز یاد فیلمی افتادم که سال‌ها قبل (شاید ده سال یا بیشتر) در جمع دوستان قدیمی‌ام دیده بودم: Leaving Las Vegas.

به دوستانم گفتم بیایید Leaving Las Vegas را ببینیم. پرسیدند فیلم خوبی است؟ گفتم عالی است. پیام‌های عمیق فلسفی دارد. خوش‌ساخت است. آن‌‌قدر خوب است که من، با وجودی که قبلاً آن را دیده‌ام حاضرم دوباره آن را ببینم.

کاندیداهای دیگری هم برای دیدن فیلم وجود داشت و نمی‌‌دانم چرا روی دنده‌ی اصرار افتاده بودم که هیچ‌کدام به خوبی Leaving Las Vegas نیست. دیگر به مرحله‌ی اسپویل کردن فیلم رسیده بودیم.

برای این‌که ثابت کنم فیلم واقعاً دیدنی است، بخش بزرگی از داستان را تعریف کردم. سکانس‌های آخر را هم با شور و هیجان گفتم. برای دوستانم توضیح دادم که فیلم آن‌قدر جذاب است که حتی با وجودی که الان داستان را می‌دانید، هم‌چنان از دیدنش لذت خواهید برد.

هم‌زمان یک نفر امتیاز فیلم را در IMDb چک کرد و گفت: «محمدرضا. این داستانی که تو می‌گی عالیه. چرا رتبه‌ی IMDb فیلم ۷/۵ شده؟»

من هم توضیح دادم که «نباید نظر عموم رو جدی بگیریم و فیلم عالیه. داستان رو هم که گفتم. واقعاً دیدنی و شنیدنیه.»

به عنوان آخرین سوال از من پرسیدند: «این فیلم رتبه‌ی R داره. برای جمع دوستانه و خانوادگی خوبه؟» گفتم «قطعاً فیلم خوبیه. اینم احتمالاً به خاطر چند صحنه نوشیدن مشروبه که اصلاً مهم نیست.»

باقی ماجرا را کسانی که فیلم را دیده‌اند می‌دانند (اگر ندیده‌اید نبینید که ارزش دیدن ندارد). از همان ابتدا، زبان خشک و ادبیات بی‌رحم و صحنه‌های خشن و انبوهی از عریانی و صحنه‌های جنسی شروع شد. با روش معروف و شناخته‌شده‌ی «جلو و عقب کردن فیلم» سعی کردیم اولین صحنه‌ها را رد کنیم. اما ماجرا ادامه داشت. به تدریج تعداد صحنه‌های نامتعارف آن‌قدر زیاد شد که باید یک صحنه‌ی متعارف را «شکار» می‌کردیم.

مدتی سکوت کردم و در دل خودم خجالت کشیدم. اما به جایی رسید که دیگر دفاع از پیشنهادم واقعاً سخت بود. برای این‌که از بار لبخند تمسخر بقیه خلاص شوم گفتم: «این‌جاهای فیلم رو ول کنین. اصلش همون چند دقیقه‌ی آخره. سکانس‌های آخر واقعاً تأثیرگذاره. اصلاً از اول هم به خاطر اون چند دقیقه دیدن فیلم رو پیشنهاد کردم.»

باقی ماجرا را حدس می‌زنید. آخرین دقایق هم از نظر چگالی صحنه‌های نامطلوب فرقی با بقیه‌ی فیلم نداشت. هیچ‌کدام از حرف‌ها و توضیحات من هم در داستان فیلم اتفاق نیفتاد و حتی آخر داستان هم برعکس چیزی که من تعریف کرده بودم تمام شد!

اوضاع من اصلاً خوب نبود و حس خوبی هم نداشتم که یکی از بچه‌ها جمله‌ی جالبی گفت: «روز خوبی بود و با دو فیلم گذشت. البته فیلم محمدرضا خیلی بهتر بود.»

آن‌چه در آن روز اتفاق افتاد، برای من تجربه‌ی مهمی از «نقش راوی در روایت» بود. این‌که روایت رنگ راوی را می‌گیرد، پدیده‌ای واضح و انکارناپذیر است. اما این سطح از تأثیر گرفتن روایت از راوی واقعاً عجیب بود.

روایت‌های امروزی ما در عصر دیجیتال

امروز ما بیشتر با فرستادن لینک‌ها و کلیپ‌ها و به‌اشتراک‌گذاری پست‌ها و استوری‌ها و توییت‌های دیگران، حرف‌های این و آن را روایت می‌کنیم. البته شاید دقیق‌تر باشد به جای استفاده از اصطلاح «روایت» از «بازنشر» استفاده کنم.

در شکل امروزی روایت، ما معمولاً نقش «راوی» را – به معنای سنتی و دقیق کلمه – ایفا نمی‌کنیم. روایت، رنگ و بوی ما را نمی‌گیرد. از ما تأثیر نمی‌پذیرد. اینترنت که به تعبیر کِوین کِلی در کتاب آینده نزدیک یک «دستگاه بزرگ برای تکثیر رایگان» است، ما را بیشتر به یک «بستر» برای جابه‌جایی محتوا تبدیل کرده است. اصطلاح share کردن هم به خوبی نشان می‌دهد که ماهیت این نقش تازه چیست: حرف‌ها و رویدادها و داستان‌ها به یک «کالا» تبدیل شده‌اند و ما آن‌ها را – درست مثل نان یا پنیر یا هر کالای دیگر – بر سر سفره‌ای دیجیتالی به وسعت دنیا با دیگران تقسیم می‌کنیم.

روایت‌گران امروز در بهترین حالت، نقش Commentator را ایفا می‌کنند. فیلم یا کلیپ یا مطلبی را برای دیگران می‌فرستند و در ادامه هم چند کلمه یا چند جمله به عنوان دیدگاه خود اضافه می‌کنند. راوی و روایت کاملاً از یکدیگر تفکیک شده‌اند.

گفتم بهترین حالت. چون حالت بدتری هم وجود دارد و آن‌ این‌که ما صرفاً نقش «بستر برای جابه‌جایی محتوا» را ایفا می‌کنیم. مدتی پیش زمانی که به دوستم گفتم چه شد که تصمیم گرفتی فلان مطلب را بازنشر کنی، گفت من فقط بازنشر کردم. بازنشر به معنای تأیید نیست.

در شبکه‌ها و رسانه‌های خبری هم نمونه‌ی چنین رفتارهایی را زیاد می‌بینیم. خبری را نقل می‌کنند و در ادامه می‌گویند: «ما این خبر را تأیید یا تکذیب نمی‌کنیم!»

دنیا دنیای جلب توجه است و نفس «محتوا» توجه‌ها را به خود جلب می‌کند، بی‌آن‌که راوی نیازی ببیند نقشی از خود بر روی آن باقی بگذارد.

جالب این‌که این شکل از روایت‌گری منفعلانه به ابزاری برای حفظ دوستی‌ها هم تبدیل شده. دوستی عزیز و قدیمی که چند ماه بود از هم بی‌خبر بودیم برایم کلیپ یک مصاحبه را فرستاد که زیرش فقط سه کلمه آمده بود: «ببین. حال می‌کنی.»

چقدر فاصله‌ است از این «ببین حال می‌کنی» تا ده سال قبل که با همین دوست تلفنی حرف می‌زدیم و مصاحبه‌ی دیگری را از همین فرد برایم با آب و تاب تعریف می‌کرد.

تحول در الگوی روایت | ‌خوراکی برای فکر کردن

واضح است که حرفی که احسان عبدی پور می‌زند – و نکاتی که من به آن اضافه کردم – در مقیاس کلان و در همه‌ی حوزه‌ها درست نیست.

روایت و روایت‌گری هنوز زمین را به ابزارهای جدید نباخته است. روایت‌گران منقرض نشده‌اند. نه‌تنها دورنمایی از انقراض آن‌ها به چشم نمی‌خورد، بلکه ابزارهای جدید فضایی قدرتمند برای روایتگری در اختیار ما قرار داده‌اند.

هنوز هم در وبلاگ‌ها، لایو‌های اینستاگرام، در ویدئو‌های یوتیوب و در اتاق‌های کلاب‌هاوس، ما با روایت و روایت‌گران روبه‌رو هستیم؛ به همان شیوه‌ی قدیمی. یعنی روایت‌هایی که از راوی تأثیر می‌پذیرند.

شبکه‌های بزرگ رادیویی و تلویزیونی با دسترسی به آرشیو‌های بزرگ دیجیتال و ترکیب داده‌های در دسترس، روایت‌های تازه‌ای را از گذشته و حال برایمان می‌سازند.

اتفاقاً برای ما که مثلاً روایت‌های پنجاه سال پیش کشورمان را قبلاً در قالب «قصه‌هایی رسمی» و «دیکته‌شده» می‌شنیدیم، به تازگی فضای مواجهه با روایت (Narrative) و ضد روایت (Counter-narrative) شکل گرفته است. صداها، تصویرها و اعداد و آمار، واقعی و مستند هستند. اما راوی‌ها بر اساس سلیقه‌ی خود آن‌ها را با هم ترکیب می‌کنند و روایت‌هایی عرضه می‌کنند که عمیقاً از راوی تأثیر گرفته است.

ابزارهای جدید، نه‌تنها راویان را منقرض نکرده‌اند، بلکه آن‌ها را مسلح و مجهز کرده‌اند. جامعه‌ی راویان هم بزرگ‌تر شده است. حالا ما با اقلیتی از راویان حرفه‌ای و انبوهی از راویان آماتور روبه‌رو هستیم که ما را در معرض جریانی دائمی و توقف‌ناپذیر از روایت‌ها قرار داده‌اند.

تحلیل اتفاق‌هایی که بر روایت و روایت‌گری گذشته است، کار تخصصیِ روایت‌شناسان (Narratologists) است. اما برای ما آدم‌های غیرمتخصص هم، به اندازه‌ی کافی سوال برای فکر کردن وجود دارد.

  • آیا ابزارهای مدرن روایت کردن، دقت روایتگری را افزایش داده‌اند؟ یا زمینه را برای نفوذ و گسترش نسخه‌ی جعلی روایت‌ها هموارتر کرده‌اند؟
  • روایت منفعلانه چه تبعاتی دارد؟ کم کردن نقش راوی تبعات مثبت دارد یا منفی؟
  • آیا می‌توان از چیزی به نام «روایتگری مسئولانه» صحبت کرد؟
  • شکل جدید روایت و ابزارهایی که برای روایتگری و روایت‌سازی در اختیار ما قرار گرفته‌اند، چه فرصت‌هایی را برای درآمدزایی و ایجاد ارزش اقتصادی خلق کرده‌اند؟

اما مستقل از همه‌ی سوال‌ها و چالش‌ها، فکر می‌کنم وقتی از سطح رسمی و کار حرفه‌ای فاصله‌ می‌گیریم، در سطح روابط دوستانه و ارتباطات عمیق، ما هم‌چنان به شکل سنتی روایتگری نیاز داریم.

من هنوز هم کسی را که به جای فرستادن یک کلیپ (يا در کنار فرستادن کلیپ) برایم درباره‌ی محتوای آن حرف می‌زند بیشتر دوست دارم.

هنوز هم کسی را که به جای فرستادن لینک خرید کتابی در یک فروشگاه آنلاین یا فایل پادکستی که کتاب را خلاصه کرده، برایم از حسش هنگام خواندن آن کتاب می‌گوید، بیشتر دوست دارم.

هنوز هم کسی که منظره را تعریف می‌کند، از کسی که عکس منظره را – بی‌هیچ‌توضیحی – برایم ارسال می‌کند بیشتر دوست دارم.

شاید بگویید توجیه آن «مهمانی تلخِ در خاطر مانده» است، اما برای من کسی که فیلمی را ناقص، اشتباه و حتی برعکس برایم تعریف می‌کند، از کسی که لینک آن فیلم را برایم می‌فرستد عزیزتر است.

دسترسی به روایت‌های دست اول و دست‌نخورده دشوار نیست. آن‌چه کم‌یاب شده، نسخه‌‌های «دست‌خورده و دگرگون‌شده‌»‌ای است که رنگ و بوی دوستان‌مان را به خود گرفته باشد.

شاید چنین روایتی را دیگر نتوان به سادگی نقل کرد – چون دقت کافی ندارد و مستند محسوب نمی‌شود – اما این نقطه‌ضعف نیست. چنین روایتی، پس از گفته‌شدن و شنیده‌شدن، به مقصد رسیده و می‌تواند برای همیشه در ذهن ما بماند. ما آژانس خبری نیستیم که ارزش روایت‌ها را بر اساس امکان بازنشر و بازفروختن آن‌ها بسنجیم.

پی‌نوشت: البته این را هم بگویم که این شکل از روایتگری را نمی‌توان همیشه و همه‌جا و برای همه‌کس انجام داد. باید آن‌قدر بخت‌یار باشیم که عده‌ای – هر چند اندک و انگشت‌شمار از دوستان‌مان – آن‌قدر عزیزمان بدارند و بدانند که روایت ما را – با همه‌ی نقص‌ها و دگرگونی‌ها و دست‌خوردگی‌ها – به نسخه‌ی اصل ترجیح دهند.

شما رای داده اید
 

فایلهای صوتی مذاکره آموزش زبان انگلیسی آموزش ارتباطات و مذاکره خودشناسی

آموزش مدیریت کسب و کار (MBA) کارآفرینی کسب و کار دیجیتال

ویژگی‌های انسان تحصیل‌کرده آموزش حرفه‌ای‌گری در محیط کار



7 نظر بر روی پست “دگرگونی نقش روایت‌گران در عصر تکثیر دیجیتالی

  • محمدرضا معاشرتی گفت:

    هنوز طعم دلپذیر فیلم‌های بروس‌لی که در نوجوانی بر نوارهای VHS می‌دیدیم و پس از اضافه کردن ده‌ها صحنۀ اکشن و دلخواه، آن را به خورد دوستانمان می‌دادیم زیر زبانم است.
    دنیای الان از روایتگری دور شده است. اگر چه به نظر من:
    راویان، محتواگران خوبی از کار در می‌آیند.
    دقیقا همین تفاوت بیان است که وبلاگ افراد را از دیگران متمایز می‌کند.
    مثل وبلاگ محمدرضا شعبانعلی

    پایدار بمانید

  • علیرضا داداشی گفت:

    سلام.
    فرض کنید فردا صبح دانشگاه ها بازگشایی شده اند و ما هم می رویم برای حضور در کلاس.
    فرض کنید بعد از مدتی تقریبا طولانی داریم همدیگر را می بینیم.
    به دوستان می گوئیم بیایید گوشی ها را داخل کیف ها بگذاریم و با هم صحبت کنیم.
    چه اتفاقی می افتد؟
    چه مقدار از حرفهایی که بین مان رد و بدل می شود، تازه است، چقدر حاضریم از سفری که رفته ایم روایت بدهیم به جای نشان دادن عکس ها و فیلم های منطقه ی سفر؟
    چقدر حاضریم به جای نشان دادن عکس و فیلم فلان فامیل مان که فلان کار را کرده و همه خندیده یا غمگین شده اند، خودمان نسبت به توصیف ویژگی های او و کاری که کرده اقدام کنیم؟
    اینها فکرهایی است که پس از خواندن مطلب شما به ذهنم رسید.

    من هم دوست ندارم فایلی برای کسی بفرستم که کس دیگری زیر آن برایش عنوان یا توضیح انتخاب کرده.
    گاهی اگر بدانم ضرورت دارد بازنشر کنم، کلی جستجو می کنم تا نسخه بدون توضیح را پیدا کنم و بفرستم.
    ولی واقعا بعضی ویدئوها به سلائق من نزدیکند، سلیقه ی دریافت کننده را هم می شناسم، می دانم که او هم گوینده ی مطلب را می شناسد و نیازی به توضیح نیست و برایش می فرستم.
    کجاست دوستی که با او تماس بگیرم و بگویم بیا خاطره ای برایت تعریف کنم و او اعلام موافقت کند؟

    یک نکته ی دیگر و تمام.
    شاید همین که به جای «روایت گری و ارائه ی نسخه ی دست کاری شده ی خودمان»، به «ارسال نسخه ای واحد» برای یکدیگر اکتفا کرده ایم، باعث شده که مجموعه ی موضوعاتی که می توانیم برای ویدئوهای گوناگون و تصاویر گوناگون ارائه کنیم محدود شوند.
    ارائه هایی تکراری از یک موضوع ثابت.
    در حالی که در شیوه ی روایت گری، گاه یک موضوع تکراری به تعداد راویانش ارائه هایی بسیار متفاوت پیدا می کرد و چه دوست داشتنی بود!
    سلامت باشید.

  • آرام گفت:

    سلام.
    ممنون چه متن دلچسبی بود.
    درباره سوال اول جالبه که دقیقا قبل از اومدن به اینجا و خوندن این روزنوشته، داشتم یه مطلب ظاهرا نامرتبط از مقایسه ای در دنیای موسیقی رو میدیدم. نتیجه ای که از اونجا گرفتم روی جواب من به این سوال سنگینی کرد.
    مقایسه آمار بازدید دو رویداد موسیقی همزمان: یکی از ساسی مانکن و دیگری همایون شجریان.
    وقتی ابزارهای تسهیل کننده پدید میان در اختیار هر دو دسته قرار میگیرن اونایی که دنبال حقیقت و معنای عمیق هستن و اونایی که دنبال اهداف دیگه هستن که بسیار متنوع هم میتونه باشه. معمولا جمعیت در دسته اول کمتر هست، (در مجموع به خدمت گیرندگان ابزار و مخاطبان نهایی.)
    بنظر میاد زحمت تفکر و تفکیک و تحقیق اونقدر هست که بشه گفت هردوی مشتاقان تولید و مصرف روایات جعلی بیشتر هستند، با انگیزه های مختلف.

  • احسان حسینی گفت:

    شعبانعلی عزیز، اتفاقا چند ماه پیش برای من چنین اتفاقی افتاد.
    یه رفیق دارم که فیلم ایرانی خیلی خیلی کم می‌بینه. یه روز یه فیلم ایرانی دیدم که خیلی خوشم اومد. واقعا لذت بردم. بعد همین رفیقمو دیدم و بهش گفتم یه فیلم جدید دیدم (آخه ما معمولا اولین چیزی که به هم میگیم اینه که چه فیلم جدیدی دیدیم). گفت :چی بود؟ گفتم: ایرانیه. من اگه بگم عالی بود، تو می‌بینی؟ گفت: نه. گفتم: حالا که نمی‌بینی بذار فیلم رو کامل برات تعریف کنم. اینطوری اسپویل هم بشه اتفاقی نمی‌افته.
    من فیلم رو کامل براش تعریف کردم و وقتی تموم شد گفت “خدا بگم چیکارت نکنه احسان. کاش میذاشتی این فیلم رو می‌دیدم!” و خلاصه این که از این روایت به وجد اومده بود.
    رفیقم فیلم رو ندید (چون دیگه براش هیچ مزه‌ای نداشت). اما خودم که بعدا به داستان فیلم فکر کردم، دیدم خیلی باگ داشت. مشکلات متعددی توی فیلمنامه داشت. و بعد خدا رو شکر کردم که رفیقم فیلم رو ندید 🙂
    من عاشق روایتم. کوچک ترین اتفاق جالبی که برام میفته دوست دارم برای بقیه تعریف کنم. و تازه یه خاطره‌هام رو یکم دستکاری میکنم تا برای طرف مقابل بیشتر جذاب باشه 🙂 به خاطر همین، توی فضای مجازی، کمتر چیزی رو share میکنم. مثلا چند وقت پیش، با یه نقاش آشنا شدم که سبک نقاشی بسیار جالبی داشت. میتونستم عکس نقاشی هاش رو توی اینستاگرام بفرستم برای رفیقم. اما وقتی رفیقم رو دیدم اول براش در مورد این آقا و حسی که به نقاشی هاش داشتم صحبت کردم، بعد توی گوشی خودم، کارهاش رو بهش نشون دادم.
    اما در مورد فضای مجازی، باید بگم که بله واقعا باهات موافقم. نه فقط روایت، بلکه کیفیت روابط هم کاهش شدیدی پیدا کرده. طرف زیر یه پست که نوشته “tag your friends” منو تگ می‌کنه و انتظار داره من از این زحمتی که کشیده خوشحال بشم.
    یا مثلا استوری هایی که تولد رو تبریک میگن، اصلا دوست ندارم. آقا جان تو اگه میخوای به من تبریک بگی بیا بهم بگو، چرا چند ثانیه وقت یه جماعت رو سر دیدن اون استوری حروم می‌کنی. من خودم ساده ترین تبریک تولدی که میگم، به صورت SMS هست. و جالبه که دوستی که براش پیامک می‌فرستم خیلی خوشحال میشه. انگار پیامک هم یه جور پیام فانتزی و نوستالژی شده که در مواقع خاص ازش استفاده میکنن (مثل نامه و پاکت نامه)
    مثلا توی عید، همه پیام‌های کپی شده و فورواردی (بازنشر شده) بودن. من خودم شب عید نشستم پای دیوان حافظ. برای کسایی که دوستشون داشتم، به نیت سال جدیدی که شروع می‌کنن، یه تفأل می‌زدم و بعد با صدای خودم می‌خوندم و ویس و عکس اون شعر رو براش می‌فرستادم.
    خیلی “من” “من” کردم 🙂

  • محمدرضا مصطفی گفت:

    بعد از خوندن این مطلب داشتم به این فکر میکردم که اگر این سبک روایت گری که قبل از عصر دیجیتال رواج داشت وجود نداشت ادبیات غنی امروزه ما به این شکلی که وجود دارد هرگز وجود نداشت. شخصیت هایی که در آثاری مثل شاهنامه می بینیم حاصل همین روایت گری ها بودند که نسل به نسل و سینه به سینه روایت می شدند و هر راوی ممکن بود چیزی بهش اضافه کنه و بعد از چند وقت اون شخصیت ها اسطوره می شدند و داستان ها و روایت های معمولی تبدیل به داستان ها و روایت های اساطیری می شدند و زمانی که افراد سخنوری مانند فردوسی آنها را در قالب شعر در میآوردند آثار ماندگاری ساخته می شد که هنوز هم بعداز گذشت هزار سال باعث مباهات و افتخار ایرانیان است.
    من خودم روایت گر خوبی نیستم و معمولا نمی تونم با آب و تاب داستان روایت کنم و دوست دارم تو این زمینه خودم رو تقویت کنم . ممنون میشم اگه راهکاری برای تقویتش هست بهم معرفی کنی محمدرضا جان

  • شهرزاد گفت:

    از شنیدن صحبت احسان عبدی پور، و خوندن حرف‌های تو لذت بردم محمدرضا.
    من هم یادم اومد وقتی که مدرسه می‌رفتم یا تازه رفته بودم سر کار، تقریبا هر روز چقدر موضوع برای تعریف کردن با آب و تاب، به خصوص برای مادرم داشتم.
    یا وقتی دانشجو بودیم چقدر با دوستای صمیمی‌مون، موضوعات مختلفی رو با اشتیاق برای هم تعریف و روایت می‌کردیم و چقدر مشتاقانه به تعریف‌ها و روایت‌های همدیگه گوش می‌کردیم.
    از فیلمها، از کتابها، مثلا از کسی که توی دبیرستان دوستش داشتیم و اینکه چه شکلی بود، چه مدلی راه میرفت، چه جوری حرف میزد، چه شکلی می‌خندید و …
    از اتفاقاتی که هر روز توی دانشگاه و کلاسها می‌افتاد و ما هم کلی آب و تابش رو بیشتر می‌کردیم و بعضی هاشون هم با خنده – خنده‌های عمیق و از ته دل، جوری که اشکهامون در میومد – همراه بود.
    راستش من هم واقعا آدم فیلم نیستم. این رو وقتی بهتر متوجه شدم که توی همین دوران کرونا، سی و خورده‌ای هزار تومان اشتراک فیلیمو رو خریدم و فقط یه سریال کوتاه باهاش دیدم و دیگر هیچ.
    اما یادم میاد که بیشتر خاطرات فیلم دیدن من مربوط میشه به دورانی که دبیرستانی بودم. اون هم به خاطر اینکه دو تا برادرم خیلی اهل فیلم بودن.
    روش معروف و شناخته‌شده‌ی «جلو و عقب کردن فیلم» رو که ازت خوندم، واقعا خنده‌ام گرفت. یادم به تجربه‌های خودمون در این زمینه افتاد.
    یادمه وقتی بعضی صحنه‌ها به نظر خیلی فاجعه (به تعبیر اون زمان) میومدن، بزرگترها فیلم رو کامل استوپ میکردن و میبردن جلو، بعد بعضی وقتها دیگه خیلی رفته بود جلو و سعی میکردن کوچولو کوچولو و با احتیاط روی تصویر برگردوننش عقب تا قبل از اینکه دوباره به اون صحنه برسه.
    گاهی هم اینجور صحنه‌ها رو اگه حالا خیلی فجیع نبود روی تصویر فوروارد میکردن و اونجا بود که همه چشماشونو تیز میکردن ببینن زیر اون حرکت سریع تصاویر چه خبره واقعا!
    مثلا یادمه یکی از فیلمهایی که اون زمان یک قسمتش واقعا خیلی مهم و حیاتی بود که جلو زده بشه! فیلم روح (Ghost) با هنرمندی پاتریک سوویزیِ جذاب;) و دمی مورِ دوست‌داشتنی بود.
    آخرش هم نتونستیم یه دل سیر، این فیلم رو نگاه کنیم.
    یه بار هم توی سینمای دانشگاهمون نشونش دادن. اونجا که دیگه فقط تبدیل به چکیده‌ای از فیلم شده بود. 🙂

    – از اینها که بگذریم، وقتی به شکلهای جدید روایت و مسلح و تجهیز شدن به ابزارهای جدید اشاره کردی، فکر میکردم که «هنر» واقعا با اشکال مختلفش و به خصوص با ابزارهای جدیدی که تکنولوژی در اختیارش گذاشته، یکی از مواردیه که میتونه ما رو در معرض شکلهای جدید و نوینی از روایت‌گری قرار بده.
    به عنوان مثال، کاری که صفحه dastotarh (توی اینستاگرام ) با کلمات انجام میده.

    – راستی. محمدرضا. اینجا هم که گفتی:
    “اینترنت که به تعبیر کِوین کِلی در کتاب آینده نزدیک یک «دستگاه بزرگ برای تکثیر رایگان» است، ما را بیشتر به یک «بستر» برای جابه‌جایی محتوا تبدیل کرده است.”
    این نکته، «ماشین مم» سوزان بلک مور رو توی ذهنم تداعی کرد. (چیزی که اولین بار از خودت شنیدم)
    نمیدونم برای این موضوع، چقدر تداعی درستیه.
    با توجه به چیزهایی که گفتی و این تداعی، من فکر می‌کنم هر چقدر نقش روایت‌گری در ما کمرنگ‌تر بشه، به نظر میرسه که ما بیشتر – با همین تعبیر بلک مور – تبدیل به یک ماشینِ مم میشیم.
    انگار که در بهترین حالت، تبدیل میشیم یه یک دستگاه کپی و تکثیر و بازنشر روایت‌هایی که از دیگران دوست داریم یا برامون قابل توجه هستن،
    و روایت‌های خودمون رو فراموش می‌کنیم یا به مرور، قدرت ابراز یا بیان خودمون به کمک این روایت‌ها رو، از دست میدیم.

  • سپهر فریدی گفت:

    چه مورد خوب و خاصی رو مطرح کردید، یاد یک‌ نکته ای هم الان افتادم

    من به چندتا نتیجه گیری شخصی راجع به روایت ها رسیدم، بهتره بگم راجع به روایت خاطره ی آدمها

    به این نتیجه رسیدم که آدمها، خاطرات مهم خودشون و ‌معمولا در هر بار تعریف کردن، یه رتوش میکنن ، به سمت جانِ کلامشون ، رتوش و اصلاح میکنن.. مثلا اگر راجع به خاطره ای بگن که پیامش مظلومیتشون بوده ، هر بار که تعریف میکنن، خودشون مظلومتر و‌منزه تر میشن و شخص ظالم، ظالمتر و بیرحم‌تر !!

    یا مثلا ورژن شجاعت ، توی یک اتفاقی که سالها پیش افتاده، توی هربار بازتعریفش، یک‌ مرحله وسیعتر و فرا انسانی تر میشه گاها …

    هرچند البته این قضیه در افراد مختلف نسبی هست اما ، من زیاد تکرارش رو دیدم، حتی الان که بهش حساس هستم ، خودم کاملا وسوسه ی شیرینش رو در لحظه ی پیک خاطره گویی هام احساس میکنم!

    فکر میکنم خودتون هم جایی اشاره ای داشتید به این نکته، و بنظرم رو‌ی یکسری از خاطره های روایی آدمها، بدنیست یه فیلتر تعدیل کننده کوچک ذهنی، پیش خودمون داشته باشیم

  • دیدگاهتان را بنویسید (مختص دوستان متممی با بیش از ۱۵۰ امتیاز)


    لینک دریافت کد فعال

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *